Pablo Carballada

Por se non tiñamos bastante coas reviravoltas toponímicas (ou touponímicas, diría eu) tan típicas do noso enxebre país, hoxe déixovos aquí con un exemplo de que a esquizofrenia lingüística non é exclusiva dos bilingüismos harmónicos.

Iguazú (será así en galego?) dá nome a un caudaloso río e ás súas espectaculares cataratas no corazón de Sudamérica, entre o Brasil, Arxentina e Paraguai. O lugar é un dos principais atractivos turísticos do continente, foi escenario de varias películas, como A Misión, e foi descuberto, por certo, por un aventureiro do que falarei outro día e que merecería unha triloxía desas de Hollywood: Alvar Núñez Cabeza de Vaca.
O que son as cataratas, o que todo o mundo quere ver, están nun lugar protexido xusto na fronteira entre o Brasil e Arxentina. Tanto que existen dous parques nacionais, un do lado brasileiro e outro do lado arxentino, e os visitantes teñen que visitar os dous para poder admirar este monumento da natureza en todo o seu esplendor. A visita do lado brasileiro dá unha perspectiva panorámica das cataratas e da Garganta do Diabo, pero é no lado arxentino onde un sistema de pasarelas nos leva ao corazón mesmo das cataratas, da garganta e da illa de San Martín, que está ben no medio de todo o tinglado.

Pois ben, a palabra Iguazú ven, como non, do tupí-guaraní (i-guasú), o idioma local antes da colonización, e significa auga grande. Pasou ao español como Iguazú (con z, erróneamente, porque se pronuncia s: Iguasú), e ese é o nome do parque nacional do lado arxentino e tamén da principal cidade daquela beira, oficialmente, Puerto Iguazú.

En portugués pasou a ser Iguaçu (sen til pero acentuada na u), e a cidade da beira brasileira chámase Foz do Iguaçu, moito mais grande e desenvolvida que a súa irmá arxentina. Ata aquí todo ben. O problema vén co carácter turístico de Iguaçu. Con esa cedilla (ç) tan pouco anglosaxona e tan difícil de entender para os gringos… tanto, que as autoridades turísticas brasileiras xa comezaron (tímidamente ao principio) con un proceso de transformación do topónimo que, se ninguén o remedia e alá non teñen Lei de Normalización Lingüística, pasrá a ser Iguassu. Si, con dúas ss, moito mais comprensible para os non-lusófonos e, tamén, moito mais internetizable…

Aquí deixo unha foto da que estou especialmente orgulloso, desas que saen de casualidade, sen Photoshop nin nada!

E outras fotos que fixen naquela viaxe de Iguaçu e de Iguazú, ou sexa, dos lados brasileiro e arxentino. A pesar do enredo toponímico, o sitio paga a pena.